TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE FEDERAL ALMANYA CUMHURİYETİ ARASINDA SOSYAL GÜVENLİK KONUSUNDA YAPILAN SÖZLEŞME

BÖLÜM 1

GENEL HÜKÜMLER

 

Madde 1

Bu sözleşmenin uygulanmasında;

1. Vatandaş

Federal Almanya Cumhuriyeti bakımından, Federal Almanya Cumhuriyeti Anayasasına göre

Alman vatandaşı sayılan kimseyi,

Türkiye bakımından, Türk vatandaşlığını haiz kimseyi,

2. Mevzuat

2’ inci maddede belirtilen sigorta kolları ile sosyal güvenlik yardımlarına taallük eden ve bir

akit taraf ülkesinde veya bu ülkenin bir kısmında yürürlükte bulunan kanun, tüzük ve

yönetmeliği;

3. Yetkili Makam

Almanya Federal Cumhuriyeti bakımından, Çalışma ve Sosyal Düzen Bakanı,

Türkiye Cumhuriyeti bakımından,

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve gerektiğinde diğer Bakanlık;

4. Sosyal Sigorta Mercii

2’ nci maddede belirtilen mevzuatı uygulamakla görevli Teşkilat veya Makamı;

5. Almanya Sosyal Sigorta Mercii

Merkezi Federal Almanya Cumhuriyeti ülkesinde bulunan bir Sosyal Sigorta Merciini,

Türkiye Sosyal Sigorta Mercii

Merkezi Türkiye ülkesinde bulunan bir Sosyal Sigorta Merciini;

6. Yetkili Sosyal Sigorta Mercii

Sigortalının yardım isteğinde bulunduğu veya yardım istemek hakkına sahip olduğu veyahut

son defa çalıştığı akit taraf ülkesinde ikamet ettiği sırada bağlı olduğu ve yardım isteğinde

bulunabileceği Sosyal Sigorta Merciini, bu taraf mevzuatında merci belirtilmemişse, yetkili

Makam tarafından belirtilecek Sosyal Sigorta Merciini;

7. İkamet Mahallindeki Sosyal Sigorta Mercii

İkamet mahalli için yetkili Sosyal Sigorta Merciini, bu akit taraf mevzuatında böyle bir merci

belirtilmemişse, yetkili Makam tarafından belirtilecek Sosyal Sigorta Merciini;

8. Sigortalının Geçindirmekle Yükümlü Olduğu Kimse

Sigortalının uygulanacak mevzuatta tarif edilen geçindirmekle yükümlü olduğu kimseleri;

9. Çalışma

Uygulanan mevzuata göre çalışmayı veya faaliyette bulunmayı;

10. Prim Ödeme Süresi

Prim ödenmiş olan veya ödenmiş sayılan süreyi;

11. Muadil Süre

İkame süresi, ara verme süresi veya eklenen sürelerden, uygulanan mevzuata göre, prim

ödeme süresine muadil sayılanları;

12. Sigortalılık Süreleri

Federal Almanya Cumhuriyeti bakımından, prim ödeme süreleri ile muadil süreleri Türkiye

bakımından,

uygulanan mevzuata göre sigortalılık süresi olarak kabul edilen süreleri;

13. Para Yardımı

Her türlü zam ve ilaveleriyle birlikte para yardımını;

14. Gelir veya Aylık

Her türlü zam ve ilaveleriyle birlikte gelir veya aylıkları;

15. Çocuk Zammı

Federal Almanya Cumhuriyeti bakımından, 2’inci maddenin 1’inci fıkrasının d bendinde

belirtilen yardımları, Türkiye bakımından, işçilere çocukları için yapılan yardımı, ifade eder.

Madde 2

(1) Bu sözleşme hükümleri, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa,

1- Alman mevzuatı bakımından,

a) Para ve sağlık yardımlarının Alman Hastalık Sigortası Sosyal Sigorta Mercileri tarafından

yapılmasının öngörüldüğü hallerde, hastalık sigortası ile çalışan ananın himayesi;

b) Kaza Sigortası;

c) Rant Sigortası ve madencilerin munzam sigortası;

d) Tarım işçilerine yaşlılık yardımı yapılması;

e) İşçilere ödenen çocuk parası;

2- Türk mevzuatı bakımından,

a) İşçiler hakkında uygulanan sosyal sigortalar (hastalık ve analık, iş kazaları ile meslek

hastalıkları, malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları) hakkındaki mevzuat.

b) Devlet memurları ve hizmetlilerini kapsıyan T.C. Emekli Sandığı mevzuatı.

c) Esnaf ve sanatkarlar ve diğer bağımsız çalışanlar ile tarımda kendi nam ve hesabına

çalışanlar hakkındaki sosyal sigorta (Bağ-Kur) mevzuatı.

d) Sosyal Sigortalar sistemine dahil edilen diğer sosyal sigorta sandıkları hakkındaki özel

sistemlere ilişkin mevzuat.

e) Kanunla yürürlüğe konulacak ve yeni nüfus gruplarını kapsamına ala-cak sosyal güvenlik

mevzuatları hakkında uygulanır.

(2) Bir akit tarafın devletlerarası diğer anlaşmalardan veya devletler üstü hukuktan doğan

haklarına ve bunların uygulanmasına ilişkin mevzuatı, 1 inci fıkrada belirtilenlerin dışında

bırakılmıştır.

Madde 3

Bu sözleşme hükümleri, aksine bir hüküm yoksa, aşağıda belirtilen kimseler hakkında

uygulanır:

a) Akit tarafların vatandaşları,

b) Mültecilerin hukuki durumları hakkındaki 28 Temmuz 1951 tarihli anlaşmanın 1 inci

maddesinde ve bu anlaşmanın eki olan 31 Ocak 1967 tarihli protokolde belirtilen mülteciler,

c) Vatansızların hukuki durumu hakkındaki 28 Eylül 1954 tarihli anlaşmanın 1 inci

maddesinde belirtilen vatansızlar.

d) Mevzuatı uygulanacak akit taraf ile kendileri arasında devletler üstü hukukun veya

devletlerarası sosyal güvenlik anlaşmalarının etkili bulunduğu diğer devlet vatandaşları.

e) Hakları a ila d harflerinde belirtilenlerden birisine göre meydana gelen diğer kimseler.

Madde 4

Bu sözleşme hükümlerine göre, aksine bir hüküm yoksa, akit taraflardan birisinin ülkesinde

oturan, aşağıdaki kimseler, mevzuatı uygulanan akit ta-rafın vatandaşları ile eşit sayılırlar:

a) Diğer akit tarafın vatandaşları,

b) Mültecilerin hukuki durumu hakkındaki 28 Temmuz 1951 tarihli anlaşmanın 1’inci

maddesinde ve bu anlaşmanın eki bulunan 31 Ocak 1967 tarihli protokolde belirtilen

mülteciler,

c) Vatansızların hukuki durumu hakkındaki 28 Eylül 1954 tarihli anlaşmanın 1 inci

maddesinde belirtilen vatansızlar,

d) Hakları, akit taraflardan birinin bir vatandaşına, bir mülteciye veya bu madde anlamındaki

bir vatansıza göre meydana gelen diğer kimseler.

Madde 4a

Bu sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, bir akit tarafın, yardım hakkının doğmasını veya para

yardımlarının yapılmasını, bu taraf ülkesinde ikamet etme şartına bağlı kılan mevzuatı, 4 üncü

maddede belirtilen ve diğer akit taraf ülkesinde ikamet eden kimseler hakkında uygulanmaz.

Aynı husus 3 üncü maddenin d harfinde belirtilen kimselerle, 2 inci maddenin 1 inci fıkrasının

1 numarasının b ve c harfleri ile 2 numarasında belirtilen, hastalık ve analık dışındaki,

mevzuata göre aylık veya gelir bağlanması veya bir defaya mahsus para yardımlarının

yapılması sözkonusu olmayan hallerde, hakları 3 üncü maddenin d harfinde belirtilen

kimselerden birine göre meydana gelen diğer kimseler için de geçerlidir.

Madde 5

6 ilâ 9’ uncu maddelerde aksine hüküm yoksa, işçilerin mecburi olarak sigortaya tabi

tutulmaları ve iş münasebetlerinden doğan ve işverene ait olan hak ve vecibeleri bakımından,

işverenin ikametgahı veya iş merkezi diğer akit taraf ülkesinde bulunsa dahi, çalıştıkları

ülkede yürürlükte bulunan mevzuat uygulanır.

Madde 6

(1) İş Merkezi akit taraflardan birinin ülkesinde bulunan bir işverenin işçisi bu işverenin

hesabına çalışmak üzere, geçici olarak diğer akit taraf ülkesine gönderildiği takdirde, bu işçi

hakkında, ikinci akit taraf ülkesinde çalıştığı sürece, sanki ilk akit taraf ülkesinde çalışıyormuş

gibi, iş merkezinin bulunduğu akit taraf mevzuatı uygulanır.

(2) Merkezi akit taraflardan birinin ülkesinde bulunan bir nakliyat işinin işçisi bir işin icrası

için geçici olarak diğer akit taraf ülkesine gönderildiği takdirde, o işçi hakkında işyeri

merkezinin bulunduğu ülkede çalışıyormuş gibi, bu akit taraf mevzuatı uygulanır.

(3) Merkezi akit taraflardan birinin ülkesinde bulunan hava nakliye işinde çalışan bir işçi bir

işin icrası için diğer akit taraf ülkesine gönderildiği takdirde, o işçi hakkında, işyeri

merkezinin bulunduğu ülkede çalışıyormuş gibi, bu akit taraf mevzuatı uygulanır.

(4) Bu maddenin (1) ilâ (3)’üncü fıkralarında belirtilen hükümler, işçinin vatandaşlık

durumuna bakılmaksızın, uygulanır.

Madde 7

(1) Akit taraflardan birinin bayrağını taşıyan bir geminin mürettebatı hakkında o akit taraf

mevzuatı uygulanır.

(2) Akit taraflardan birinin limanında bir işçi diğer akit taraf bayrağını taşıyan bir geminin

yükleme, boşaltma veya tamir işlerinde çalışır veya bu işlere nezaret ederse, o işçi hakkında

limanın bulunduğu ülkenin mevzuatı uygulanır.

(3) Akit taraflardan birinin ülkesinde ikamet eden bir işçi diğer akit taraf bayrağını taşıyan bir

gemide, geminin sahibi olmayan ve iş merkezi işçinin ikamet ettiği ülkede bulunan bir işveren

tarafından geçici olarak çalıştırıldığı takdirde, bu işçi hakkında ikametgahının bulunduğu yer

mevzuatı uygulanır.

(4) Bu maddenin (1) ila (3) üncü fıkraları hükümleri, ilgili kimsenin vatandaşlık durumuna

bakılmaksızın, uygulanır.

Madde 8

(1) Akit taraflardan birinin bir vatandaşı, bu akit tarafça veya bu akit tarafın Resmi

Temsilciliğinin bir üyesi veya hizmetlisi tarafından diğer akit taraf ülkesinde çalıştırıldığı

takdirde ilk akit taraf mevzuatı uygulanır.

(2) 1’ inci fıkrada belirtilen bir işçinin, çalışmaya başlamadan önce çalıştığı ülkede ikamet

etmiş olması halinde, bu işçi, işe başladığı tarihten itibaren üç ay içerisinde, çalıştığı ülke

mevzuatını seçebilir. Seçim hususunda keyfiyet işverene beyan edilir. Seçilen mevzuat,

beyanın yapıldığı günden itibaren geçerli olur.

(3) 1 ve 2’ inci fıkra hükümleri, 2 inci fıkrada belirtilen ve amme hizmeti gören başka bir

işveren tarafından çalıştırılan işçi hakkında da uygulanır.

Madde 8a

5 ilâ 8’ inci madde hükümleri, işçi olmayan, ancak 2 inci maddenin 1 inci fıkrasında belirtilen

mevzuatta atıf yapılan kimseler hakkında da uygulanır.

Madde 9

5 ilâ 8 inci maddelere göre mevzuatı uygulanacak olan akit tarafın Yetkili Makamı veya onun

tayin edeceği merci işçi ve işverenin müşterek dilekçesi veya 8 a maddesi anlamında muadil

sayılan kimsenin dilekçesi üzerine, ilgili kimsenin diğer akit taraf mevzuatına tabi tutulması

halinde ilk akit taraf mevzuatının uygulanmasından sarfınazar edilmesine müsaade ede-bilir.

Bu hususta karar alınırken işin şekli ve mahiyeti gözönünde tutulur. Ka-rar verilmeden önce,

mütalaasını bildirmesi için, diğer akit taraf yetkili maka-mına veya onun tayin edeceği mercie

fırsat verilir. İşçi bu taraf ülkesinde çalışmıyor ise, önceden, son defa çalışmış bulunduğu yer,

çalıştığı yer olarak kabul edilir. İşçi önceden bu taraf ülkesinde çalışmamış ise, bu akit taraf

yetkili makamının merkezinin bulunduğu yerde çalışmış kabul edilir.

Madde 10

(1) Akit taraflardan birinin, yardım hakkının mevcut olmadığı veya yardım hakkının veya bir

yardımın diğer yardım hakları veya diğer yardımlarla birleşmesinde, tahdit edilmesi

hakkındaki mevzuatı, diğer akit taraf mevzuatının uygulanmasında ortaya çıkan aynı

mahiyetteki durumlar için de uygulanır.

Bunun, her iki yardımın da tahdit edilmesi gerektiği sonucunun vermesi halinde, yardımların

herbiri, hakkı mevcut olduğu akit taraf mevzuatına göre azaltılacak meblağın yarısı oranında

azaltılır.

(2) Akit taraflardan birinin, yardım talep etme hakkının mevcut olmadığı veya yardımın tahdit

edilmesi hakkındaki mevzuatı, bir işin veya belirli bir işin yapıldığı veya rant sigortasında

mecburi sigortalılığın mevcut olduğu sürece, diğer akit taraf mevzuatının uygulanmasından

veya bu taraf ülkesinde doğan aynı mahiyetteki durumlar için de uygulanır.

BÖLÜM II

 

HASTALIK ve ANALIK SİGORTALARI

 

Madde 11

Akit taraflardan birinin mevzuatına göre, mecburi veya isteğe bağlı sigortaya tabi tutulma

veya yardıma müstehak olma hakkının tesbitinde diğer akit taraf mevzuatına göre geçen

sigortalılık süreleri de, aynı zamana raslamamak şartıyla, nazara alınır.

Madde 12

(1) 4a maddesi,

a) İkametgahını, sigorta vak’asının zuhurundan sonra diğer akit taraf ülkesine nakleden, ancak

ikametgahını nakletmesine yetkili sigorta mercii tarafından daha önce muvafakat edilmiş

bulunan,

b) Sigorta vak’ası, geçici olarak diğer akit taraf ülkesinde ikamet ettiği sırada vukubulan ve

durumu itibariyle kendisine derhal yardım yapılması gereken,

c) Sigorta vak’ası, sigortadan ayrıldıktan sonra vukubulan ve kendisine teklif edilen bir işe

başlamak üzere diğer akit taraf ülkesine giden, bir kimse için geçerlidir.

(2) 1’inci fıkranın a bendi gereği muvafakat, ilgili kimsenin, kendisine ait olmayan

sebeplerden ötürü muvafakatı daha önceden alamamış olması halinde, sonradan verilebilir.

(3) Madde 4a, ülkesinde ikamet ettiği akit taraf mevzuatına göre yardım hakkına sahip

bulunan bir kimse hakkında uygulanmaz.

(4) 1’nci fıkranın a ve b bendleri ile 2’inci fıkra hükümleri, analık nedeni ile yapılacak

yardımlar için geçerli değildir.

Madde 13

– Bu madde 2.11.1984 tarihinde imzalanan 1.4.1987 tarihinde yürürlüğe giren II. Ek Sözleşme

ile tamamen kaldırılmıştır.

Madde 14

(1) Akit taraflardan birinin mevzuatına göre gelir veya aylık almakta olan veya gelir veya

aylık bağlanması isteğinde bulunan bir kimse diğer akit taraf ülkesinde ikamet ediyorsa, bu

kimsenin hastalık sigortası bakımından hak ve vecibeleri, gelir veya aylık almak hakkına

sahip olduğu akit taraf mevzuatına göre, bu akit taraf ülkesinde ikamet ediyormuş gibi, cari

olur. Bu kimsenin geçici olarak diğer akit taraf ülkesinde ikameti halinde, 12’inci madde

hükmü uygulanır.

(2) 1’nci fıkraya göre,

Alman mevzuatının uygulanmasında, yetkili hastalık sandığı, ilgili kimsenin Federal Almanya

Cumhuriyeti ülkesinde ikameti halinde yetkili olacak olan sandıktır; buna göre, ilgili kimse

bir mahalli hastalık sandığında sigortalı ise veya bir hastalık sandığının yetkisi

belirlenemiyorsa, yetkili olan merci, die Allgemeine Ortskrankenkasse Bonn mahalli hastalık

sandığıdır; bir ailenin dul ve yetimlerinin tümü sadece dul için, aksi takdirde yetimlerinin

küçüğü için yetkili olan bir hastalık sandığına bağlıdır; maden işçileri sigortasının yetkisi

aynen bırakılmıştır.

Türk mevzuatının uygulanmasında, yetkili Türk sandığı, ilgili kimsenin son defa bağlı

bulunduğu sandıktır. Türk mevzuatına göre hiçbir Türk sandığı yetkili değil ise, bu takdirde,

Sosyal Sigortalar Kurumu yetkilidir.

(3) Her iki akit tarafın mevzuatına göre aylık veya gelir alan veya aylık veya gelir bağlanması

için başvuruda bulunmuş olan bir kimse hakkında, ülkesinde ikamet ettiği akit tarafın hastalık

sigortasına ilişkin mevzuatı uygulanır. Bu kimsenin geçici olarak diğer akit taraf ülkesinde

ikameti sırasında 12’nci madde hükümleri aynen geçerlidir.

(4) Hastalık sigortasına tabi bulunmaksızın akit taraflardan birinin ülkesinde ikamet eden ve

bu taraf mevzuatına göre hastalık halinde yardım isteme hakkına sahip olan gelir ve aylık

sahibi bir kimse hakkında, durumuna göre (1) ila (3)’ncü fıkralar hükümleri uygulanır.

(5) İkamet ettiği akit taraf ülkesinde çalışmakta olması dolayısı ile hastalık veya analık

sigortasına tabi tutulan bir kimse hakkında (1), ila (4)üncü fıkralar hükümleri uygulanmaz.

(6) 3’üncü fıkrada belirtilen kimse devamlı ikametgahını bir akit tarafın ülkesinden diğer akit

tarafın ülkesine nakletmesi halinde, bu kimse için ika-metin nakledildiği ayın sonuna kadar ilk

akit ülkenin hastalık sigortası mevzuatı uygulanır.

Madde 15

(1) 4 a maddesinin uygulanmasında, sağlık yardımları;

Federal Almanya Cumhuriyetinde,

İkamet mahalli için yetkil olan Mahalli Hastalık Sandığı,

Türkiye’de

Sosyal Sigortalar Kurumu

tarafından yapılır.

(2) Sağlık yardımlarının yapılmasında, yardımları süresi, nazara alınacak aile fertleri ve

yardımların yapılmasında zuhur eden ihtilaflara ilişkin mevzuat hariç olmak üzere, ikamet

mahallindeki Sosyal Sigorta Merciinin uyguladığı mevzuat geçerlidir.

(3) Protezler ile mali yönden önemli miktardaki sağlık yardımları, acil haller dışında, yetkili

Sosyal Sigorta Merciinin muvafakatı ile yapılır. Acil durum, yardım yapılmasının, ilgili

kimsenin hayatını veya sağlığını ciddi olarak tehlikeye sokmaksızın, ertelenmiyecek olması

halinde sözkonusudur.

(4) 1’nci fıkrada belirtilen Sosyal Sigorta Merciileri ile, bu mercilerin sigortalılarına veya

bunların aile fertlerine sağlık yardımları yapılması hususunda anlaşma yapmış bulunan kişi ve

kuruluşlar, 4 a maddesinde belirtilen kimselere de, sanki bunlar 1’nci fıkrada zikredilen

sigorta merciilerinin sigortalısı veya bu sigortalıların aile fertleri imiş gibi ve yaptıkları

anlaşmalar bu gibi kimseleri kapsıyormuşcasına, aynı şartlarla sağlık yardımları yapmakla

yükümlüdürler.

Madde 15 a

(1) Yetkili makamlar, ilgili sigorta merciilerinin dilekçe ile başvuruları üzerine, sözleşmenin

15’nci maddesi uyarınca ikamet mahallindeki Sosyal Sigorta Merciileri tarafından ihtiyar

edilen masrafların bütün hallerde veya belirli vaka gruplarında götürü olarak tazmin edilmesi

veya tazminattan sarfınazar edilmesi hususunu kararlaştırabilirler.

(2) İkamet mahallindeki Sosyal Sigorta Merciinin, yardım hakkına veya yardım dönemine ait

masraf ortalamalarının götürü meblağlara esas tutulması halinde yardım süresi, sözleşmenin

15’nci maddesinin 2’nci fıkra hükmüne aykırı olarak, ikamet mahallindeki Sosyal Sigorta

Merciinin, yardıma müstehak aile fertlerine yaptığı masrafları da dahil edilmek suretiyle

saptanan masraf ortalamalarının götürü meblağlara esas tutulması halinde, nazara alınacak

aile fertleri, sözleşmenin 15 nci maddesinin 2 nci fıkra hükmüne aykırı olarak ikamet

mahallindeki Sosyal Sigorta Merciinin uyguladığı mevzuata göre saptanır. Götürü meblağlara,

sözleşmenin 15’nci maddesinin 3’ncü fıkrasında belirtilen sağlık yardımlarının dahil

bulunması halinde, bu madde hükmü uygulanmaz.

Madde 16

4 a maddesinin uygulanmasında, para yardımları, yetkili Sosyal Sigorta Merciinin talebi

üzerine, 15’nci maddenin 1’nci fıkrasında belirtilen ikamet mahallindeki Sosyal Sigorta

Mercii tarafından yapılır.

Madde 17

Yetkili Sosyal Sigorta Mercii, bu sözleşmenin 15 ve 16’ncı maddelerine göre yapılan

yardımlar tutarını, idare masrafları hariç, ikamet mahallindeki Sosyal Sigorta Merciine öder.

Madde 18

Akit taraflardan her ikisinin ülkesinde sigortalı bulunan iki kimsenin aynı zamanda

geçindirmekle yükümlü bulunduğu bir kimse her iki akit taraf mevzuatına göre de yardıma

hak kazanmış ise, bu kimseye ülkesinde ikamet ettiği akit taraf mevzuatına göre bu ülkede

geçimini sağlayan sigortalı dolayısı ile yardım yapılır.Yardım süresinin tesbiti hususunda akit

taraflardan birinin mevzuatının uygulanmasında aynı sigorta vak’ası için diğer taraf

mevzuatına göre yapılan yardımlar da nazara alınır.

BÖLÜM III

 

ÖLÜM SİGORTASI (CENAZE MASRAFLARI)

 

Madde 19

(1) Akit taraflardan birinin mevzuatına göre sigortalı bulunan bir kimse diğer akit taraf

ülkesinde öldüğü takdirde, sigortalı olduğu akit taraf ülkesinde ölmüş gibi, cenaze masrafına

hak kazanır.

(2) Akit taraflardan birinin ülkesinde ikamet eden bir kimse diğer akit taraf mevzuatına göre

cenaze masrafı isteğinde bulunduğu takdirde, bu kimse hakkında, mevzuatının uygulanmasını

istediği taraf ülkesinde ikamet edi-yormuş gibi, işlem yapılır.

(3) Bu sözleşmenin uygulanmasında, her iki akit taraf mevzuatına göre cenaze masrafı

ödenmesi mümkün olan hallerde, cenaze masrafı, ölüm hangi akit taraf ülkesinde vaki olmuş

ise o taraf mevzuatına göre ödenir. Ölüm akit tarafların ülkeleri dışında vuku bulmuş ise,

cenaze masrafı, ölen kimse son olarak akit taraflardan hangisinin ülkesinde oturmuş ise, o yer

mevzuatına göre ödenir.

BÖLÜM IV

 

İŞ KAZALARI ve MESLEK HASTALIKLARI SİGORTASI

 

Madde 20

(1) Akit taraflardan birinin mevzuatı, kazanma gücündeki azalma dere-cesinin ölçülmesinde,

bu mevzuat anlamındaki bir iş kazasına (meslek hastalığına) müstenid yardım talep hakkının

saptanmasında, diğer işkazalarının (meslek hastalıklarının) nazara alınmasını öngördüğü

takdirde, bu husus aynen, diğer akit taraf mevzuatına göre nazara alınan ve ilk akit taraf

mevzuatına göre vaki olmuş kabul edilen işkazaları (meslek hastalıkları) için de geçerlidir.

Diğer yasal yönetmeliklere göre kaza veya tazmini gereken kaza olarak kabul edilen vak’alar,

nazara alınacak olan kazalarla eşdeğer kabul edilirler.

(2) Sigorta vak’asının tazmini hususunda yetkili olan Sosyal Sigorta Mercii, yardımını,

uyguladığı mevzuata göre nazara alacağı iş kazasının (meslek hastalığının) sebep olduğu

kazanma gücündeki azalma oranına göre saptar.

Madde 21

(1) Bir meslek hastalığına müstenid yardım talebi hususunda, bir akit ta-rafın Sosyal Sigorta

Mercii tarafından, diğer akit taraf ülkesinde yapılan ve mahiyeti itibariyle böyle bir hastalığa

neden olan işler de nazara alınır. Buna göre her iki akit taraf mevzuatına göre bir yardım talep

etme hakkının mevcut olması halinde, sağlık ve para yardımları, aylık veya gelirler hariç

sadece, hak sahibi kimsenin, ülkesinde ikamet ettiği akit taraf mevzuatına göre yapılır. Sosyal

Sigorta Mercilerinden herbiri, aylık veya gelirden, kendi ülkesinde yapılan işe ilişkin sürenin,

1’nci cümleye göre nazara alınacak olan işlere ilişkin sürelere olan oranına uyan kısmını öder.

(2) 1’inci fıkra, geride kalanlara yapılan yardımlar için de geçerlidir.

Madde 22

(1) 4 a maddesi, sağlık yardımları bakımından, tedavi sırasında ika-metgahını diğer akit taraf

ülkesine nakleden bir kimse için, sadece, ika-metgahın nakline yetkili Sosyal Sigorta Mercii

tarafından daha önce muvafakat edilmiş olması halinde, geçerlidir.

(2) 1’nci fıkra gereği muvafakat, sadece, ilgili kimsenin sağlık nedeni ile reddedilebilir.

Muvafakat, ilgili kimsenin, kendisine ait olmayan sebeplerle daha önceden alamamış olması

halinde, sonradan da verilebilir.

Madde 23

(1) Akit taraflardan birinin bir Sosyal Sigorta Mercii tarafından diğer akit taraf ülkesindeki bir

kimseye sağlık yardımlarının yapılacak olması halinde, bu yardımlar, 3’ncü fıkra hükmü

haleldar edilmeksizin,

Federal Almanya Cumhuriyetinde

İkamet mahallindeki yetkili mahalli hastalık yardım sandığı,

Türkiye Cumhuriyetinde

Sosyal Sigortalar Kurumu,

tarafından yapılır.

(2) Sağlık yardımlarının yapılmasında, ikamet mahallindeki Sosyal Sigorta Merciinin

uyguladığı mevzuat geçerlidir.

(3) 1’nci fıkraya göre bir meslek yardımı yapılacak olması halinde, bu yardım ikamet edilen

akit taraf ülkesindeki kaza sigortası Sosyal Sigorta Mercii tarafından ve bu mercinin

uyguladığı mevzuata göre yapılır. Yetkili kaza sigortası Sosyal Sigorta Mercii, yardım hakkı

konusunda bu akit taraf mevzuatına göre karar verilecek olması halinde yetkili olacak olan

merciidir.

(4) Sağlık yardımlarını, 1’nci fıkrada belirtilen Sosyal Sigorta Mercii yerine, 3’ncü fıkranın

2’ncü cümlesinde belirtilen kaza sigortası Sosyal Sigorta Mercii yapabilir.

(5) Protezler ile mali yönden önemli sayılan diğer sağlık yardımları, acil haller dışında,

sadece, yetkili Sosyal Sigortalar Merciinin muvafakatı ile yapılır. Acil durum, yardım

yapılmasını, ilgili kimsenin hayatını veya sağlığını ciddi olarak tehlikeye sokmaksızın

ertelenmeyecek olması halinde, sözkonusudur.

(6) 15’nci maddenin 4’ncü fıkrası aynen geçerlidir.

(7) Para yardımları, aylık veya gelirler, toptan ödemeler, bakım parası ve cenaze parası

dışında, yetkili Sosyal Sigorta Merciinin talebi üzerine, 1 nci fıkrada belirtilen Sosyal Sigorta

Mercii tarafından yapılır.

Madde 24

Yetkili Sosyal Sigorta Mercii, 23’ncü maddeye göre yapılan masrafları, idari masraflar hariç,

ikamet mahallindeki Sosyal Sigorta Merciine tazmin eder.

Madde 25

Bu madde 2.11.1984 tarihinde imzalanan, 1.4.1987 tarihinde yürürlüğe giren, II. Ek Sözleşme

ile kaldırılmıştır.

BÖLÜM V

 

MALÜLLÜK, YAŞLILIK VE ÖLÜM SİGORTALARI (Aylıkları)

 

Madde 26

Bu madde 2.11.1984 tarihinde imzalanan, 1.4.1987 tarihinde yürürlüğe giren, II. Ek Sözleşme

ile kaldırılmıştır.

Madde 27

Her iki akit taraf mevzuatına göre nazara alınabilecek sigortalılık sürelerinin mevcudiyeti

halinde, uygulanacak mevzuata göre yardım hakkının doğmasında, diğer akit taraf mevzuatına

göre geçen ve aynı zamana rastlamayan, hesaba dahil edilebilir nitelikteki sigortalılık süreleri

de nazara alınır. Sigortalılık sürelerinin ne ölçüde hesaba dahil edilebileceği, bunların hesaba

dahil edilebilirliğini tayin eden mevzuata göre tesbit edilir.

Madde 28

Alman Sosyal Sigorta Mercii için aşağıdaki hususlar geçerlidir.

(1) Türk mevzuatına göre geçen prim ödeme süreleri, şayet bu süreler maden işletmelerinde,

yer altında geçmiş iseler, 27’nci maddeye göre maden işçilerinin rant sigortasında nazara

alınır.

Alman mevzuatına göre yardım hakkı için sürekli olarak yer altındaki işlerin veya bunlara

muadil işlerin yapılmış olması şart koşulduğu takdirde, Alman Sosyal Sigorta Mercii, Türk

mevzuatına göre geçen prim ödeme sürelerini, sadece, bu süreler içerisinde aynı mahiyetteki

işlerin yapılmış olması halinde, nazara alır. Türk mevzuatına göre geçen, maden işçilerinin

rant sigortasında nazara alınmayacak olan prim ödeme süreleri, bu süreler içerisinde, son defa

şayet, uygun bir çalışma icra edilmişse hizmetlilerin rant sigortasında aksi hallerde ise,

işçilerin rant sigortasında nazara alınır.

(2) Ölçü esasları, Alman mevzuatına göre, aylık veya gelir hesabında nazara alınan

sigortalılık sürelerinden teşekkül eder.

(3) Aylık veya gelir talep etme koşullarının sadece 27’ nci maddenin nazara alınması ile

yerine gelmesi halinde ikame süresine isabet eden yardım kısmının sadece yarısı ödenir.

(4) Çocuk zammı veya yetim aylığındaki artış meblağı, aylık veya gelir talep etme hakkının,

27’nci madde nazara alınmaksızın mevcut olması ve Türk mevzuatına göre çocuk zammı

veya yetim aylığı ödenmemesi halinde, iç mevzuat esaslarına göre ödenir. Aksi hallerde,

çocuk zammı veya yetim aylığındaki artış meblağı, iç mevzuat esaslarına göre nazara alınan

meb-lağın yarısı oranında ödenir. Çocuk zammı, emekli aylığının sigortalılılık süresine bağlı

olmayan bir bölümüdür.

(5) Maden işçileri için öngörülen mali denge yardımının kaldırılmasında, Türk maden

işletmeleri ile Alman maden işletmeleri eşdeğer kabul edilir.

(6) Alman maden işçileri rant sigortası mevzuatına göre ek yardım yapılmasında, Türk

mevzuatına göre geçen sigortalılık süreleri nazara alınmaz.

(7) Meslekte iş göremezlik, iş göremezlik veya madencilerden meslekte iş göremezlik hali

sağlık nedenine dayanmıyorsa, Alman mevzuatına göre bu gibi-lere aylık bağlanmasında 4 a

maddesi uygulanmaz.

Madde 29

Türk Sosyal Sigorta Mercii için aşağıdaki hususlar geçerlidir:

(1) Alman mevzuatına göre, maden işletmelerinde yer altında geçen prim ödeme süreleri,

sözleşmenin 27’nci maddesi hükümleri çerçevesi dahilinde, Türk mevzuatına göre, erken

yaşlılık aylığının bağlanması için gerekli şartların mevcut olup olmadığı hususunun

tahkikinde, Türkiye’de maden işletmelerinde yer altında geçen sürelerle eşdeğer kabul edilir.

(2) Aylık veya gelirlerin hesabında, Türkiye’de geçen sigortalılık süreleri ile sigorta primine

esas tutulan ücretler nazara alınır.

(3) Türk prim ödeme sürelerinden bir aylık veya gelir bağlanmasını talep etme hakkının

mevcut olmaması, ancak, sözleşmenin 27’nci maddesine göre bir aylık veya gelir talep etme

hakkının mevcut olması halinde, aşağı-daki hükümler uygulanır.

(a) Yetkili Türk Sosyal Sigorta Mercii, birleştirilen sigortalılık süreleri kendi mevzuatına göre

geçmiş ve aylık veya gelir hesabında nazara alına-cakmış gibi, aylık veya geliri tesbit eder.

(b) Yetkili Türk Sosyal Sigorta Mercii bilahere, (a) bendine göre nazari olarak tesbit edilen

aylık veya gelirin, kendi mevzuatına göre geçen prim ödeme sürelerinin her iki akit taraf

mevzuatına göre geçen prim ödeme sürelerinin toplamına olan oranına uyan kısmını hesaplar,

bu şekilde hesaplanan aylık veya gelir meblağı, gereği halinde, Türk mevzuatında öngörülen

en düşük aylık, aylık veya gelir düzeyine çıkartılır.

(4) Bir kimsenin Türk sigortasına girişinden önce bir Alman rant sigortasına girmiş bulunması

halinde, Alman Rant Sigortasına girişi, Türk Sigortasına giriş olarak kabul edilir.

(5) Türk mevzuatına göre sigortaya devam hususunda, Alman mevzuatına göre geçen

sigortalılık süreleri nazara alınır.

Madde 30

Bu madde 2.11.1984 tarihinde imzalanan, 1.4.1987 tarihinde yürürlüğe giren, II. Ek Sözleşme

ile kaldırılmıştır.

Madde 31

Bu madde 2.11.1984 tarihinde imzalanan, 1.4.1987 tarihinde yürürlüğe giren, II. Ek sözleşme

ile kaldırılmıştır.

Madde 32

Akit taraflardan birinin mevzuatına göre geçmiş olmamakla beraber, bu akit taraf mevzuatına

göre nazara alınması gereken sigortalılık süreleri diğer akit taraf mevzuatına göre de

sigortalılık süresi olarak kabul edilir.

BÖLÜM VI

 

ÇOCUK ZAMMI

 

Madde 33

(1) Akit taraflardan birinin ülkesinde çalışan ve çocukları diğer akit taraf ülkesinde ikamet

eden bir kimse, çocukları çalışmakta olduğu ülkede ikamet ediyormuş gibi, çalıştığı ülke

mevzuatına göre çocuk parasını aşağıdaki fıkralar gereğince alır. Bu husus, çalışma ilişkisi

sona erdikten sonra, hastalık sigortasından geçici işgöremezlik ödeneği alan veya Alman

mevzuatının uygulanması sözkonusu olan hallerde işsizlik sigortası tazminatı alan ve çalışılan

ülkede, ikamet eden bir kimse için de geçerlidir.

2. 33’ncü maddeye 2’nci fıkra olarak şu hüküm eklenmiştir:

(2) Federal Almanya’da çalışan Türk işçilerinin kendi ülkelerinde yaşayan çocukları için

ödenecek çocuk parası miktarlarına ilişkin olarak, taraflar arasında ileride yeni bir düzenleme

yapılıncaya değin şu yöntem izlenecektir. Birinci fıkranın uygulanmasında; Federal

Almanya’da çalışan Türk işçilerinin ülkelerinde yaşayan çocukları için, Alman makamları

tara-fından 1 Ocak 1975 tarihinden itibaren, diğer işçi gönderen ülkelerin Federal Almanya’da

çalışan işçilerinin bu ülkelerdeki çocukları için yapılan sözleşmeler uyarınca ödenen en

yüksek düzeydeki çocuk paraları aynen ödenir.

(3) (1)’nci fıkrada belirtilen çocuklardan aşağıda yazılı olanlar anlaşılır. İlgilinin:

a) Nesebi sahih çocukları,

b) Geçimi üvey baba veya üvey ana tarafından sağlanan üvey çocukları,

c) Nesebi sahih olarak kabul edilen çocukları,

d) Evlat edinilen çocukları,

e) Geçimleri kendisi tarafından sağlanan nesebi gayri sahih çocukları (ancak, babalar için,

babalığına hükmedilmiş veya geçiminin sağlanması babaya tevdi edilmiş olması şarttır.)

4) Çocukların ikamet ettiği akit taraf ülkesinde çalışan ve bunların geçi-mini sağlamakla

yükümlü olan başka bir kimsenin bu taraf mevzuatına göre çocuk zammına hak kazanmış

bulunması halinde, (1)’nci fıkra hükmü uygulanmaz. (1)’nci fıkrada belirtilen nitelikte bir

kimsenin bulunması sebebiyle çocuk zammının, çocuğun ülkesinde ikamet ettiği akit tarafın

mevzuatına göre hak sahibi bulunan kimseye ödenmesi yükümlülüğünü kaldıran mevzuat

uygulanmaz.

(5) Bir takvim ayı içinde her iki akit taraf mevzuatına göre çocuk zammına müstehak olan bir

kimse, bu aya ait çocuk zammını, yalnız ülkesinde ilk çalıştığı akit taraf mevzuatına göre alır.

Madde 33 a

(1) İşçi kendisine ödenen çocuk zamlarını çocukların bakımında kullanmadığı takdirde,

aşağıdaki hüküm uygulanır:

a) Yetkili makam, çocukların ikamet ettiği ülke irtibat bürosunun talebi ve aracılığı üzerine

çocuk başına isabet eden çocuk parasını gerçekte çocuklara bakan gerçek veya tüzel kişiye

ödemek suretiyle tediye vecibesini yerine getirmiş olur. Çocukların bakımına hak sahibinin

eşinden gayri şahıslar da katılıyorsa, bu takdirde çocuk parası eşe ödenir. Çocukların

bakımına birden fazla şahısların katıldığı diğer hallerde, çocuk parası, çocuklara en çok bakan

şahsa ödenir.

b) a bendine göre, bir çocuk başına isabet eden çocuk parası, bütün çocuklara ait toplam

çocuk parasının, çocuk adedine eşit surette taksiminden elde edilen meblağdır.

c) Haksız ödenen çocuk paralarının istirdadı hakkındaki mevzuat muvacehesinde, çocuk

parası işçiye ödenmiş sayılır.

(2) 1’nci fıkranın a bendinde söz konusu talepnamede çocuk parasının ödenmesi gereken

gerçek veya tüzel şahsın belirtilmesi gerekir. Yetkili mercii 1 nci fıkranın a bendinde

sözkonusu talepnamede verilen bilgileri ayrıca tahkike lüzum kalmaksızın, bu talebe uyar.

Yetkili Merci, irtibat bürosu tara-fından belirtilen şahsa ödemeyi yapmakla tediye vecibesini

herhalükarda yerine getirmiş sayılır. 1 nci fıkrada derpiş olunan ödeme şartlarının ortadan

kalkması halinde durum, çocukların ikamet ettiği ülke irtibat bürosu tarafından, yetkili

merciye bildirilir. Yetkili merciin ödemeyi durdurabilmesi veya ödemeyi çocukların ikamet

ettiği ülkedeki başka bir şahsa çevirebilmesi, ancak, çocukların ikamet ettiği ülke irtibat

bürosuna önceden haber vermesi ve durum hakkında mütalaasını bildirmesine imkan

bırakmasıyla mümkündür.

Madde 34

Akit taraflardan birinin mevzuatına göre çocuk zammına hak kaza-nılması, sigortalılık

sürelerinin veya muadili sürelerin tamamlamasına bağlı olan hallerde, her iki akit taraf

ülkelerinde birbirini takiben geçen bütün süreler nazara alınır.

BÖLÜM VII

 

ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

 

Madde 35

Bu madde 2.11.1984 tarihinde imzalanan, 1.4.1987 tarihinde yürürlüğe giren II. Ek Sözleşme

ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 36

Bu sözleşme, yabancı memleketlerde ikamet edilmiş olması halinde, ikamet mahallinin yetkili

Sosyal Sigorta Merciine bildirilmesi veya bu merciin tesbit edeceği bir makama müracaat

mecburiyetini ortadan kaldırmaz.

Madde 37

Akit taraflardan birinin mevzuatına göre para yardımları elde edilen kazanca veya ödenen

primlere göre tesbit edildiği takdirde, 28 ve 29 ncu maddelerin (2)’nci fıkrası hükümleri saklı

kalmak şartı ile, bu akit taraf mevzuatına göre geçen sigortalılık süresi içinde elde edilen

kazançlar veya ödenen primler ortalaması diğer akit taraf mevzuatına göre geçen ve bu

sözleşmeye göre nazara alınması gereken sigortalılık süresi içinde elde olunan kazançların

veya ödenen primlerin ortalaması sayılır.

Madde 38

Akit taraflardan birinin mevzuatının uygulanmasında, diğer akit taraf mevzuatına göre geçen

prim ödeme sürelerinin nazara alınması gerektiği takdirde, Türk mevzuatına göre geçen yedi

prim ödeme günü, Alman mevzuatına göre bir prim ödeme haftası, Türk mevzuatına göre

geçen otuz prim ödeme günü, Alman mevzuatına göre bir prim ödeme ayı veya aksi olarak

kabul edilir. Bir takvim yılı içinde Türk mevzuatına göre geçen prim ödeme günleri, Alman

mevzuatının uygulanmasında, en fazla, bir sigortalılık yılı veya oniki takvim ayı olarak kabul

edilir.

Madde 39

Akit taraflardan birinin mevzuatına göre para yardımlarının hesaplanmasında, ilgilinin diğer

akit taraf ülkesinde ikamet eden geçindirmekle yükümlü olduğu kimseleri de nazara alınır.

Madde 40

Akit taraflardan birinin Sosyal Sigorta Mercii diğer akit taraf ülkesinde oturan bir kimseye

para yardımlarını, oturduğu yerde tedavülde bulunan para ile de yapmaya yetkilidir. Sosyal

Sigorta Mercii, sigortalıya yapacağı para yardımlarını, bu yardımın yapıldığı gün cari olan kur

üzerinden öder.

Madde 41

(1) Bu sözleşme gereğince yapılacak ödemelerde transfer tarihindeki muameleler için cari kur

esas alınır.

(2) Transfer tarihindeki muameleler için cari olan kur Milletlerarası Para Fonu ile birlikte

tesbit edilen kura (par vaule) tekabül etmekte olup bunun Milletlerarası Para Fonu hakkındaki

Anlaşmanın 4’ncü maddesinin (3)’ncü bölümündeki kur sınırları içinde bulunması gerekir.

(3) Milletlerarası Para Fonu transfer tarihindeki muameleler için, (2)’nci fıkrada belirtilenden

ayrı bir kura müsaade etmişse bu kur muteber olur.

(4) Akit tarflardan birinin parası için transfer tarihinde (2)’nci veya (3)’ncü fıkra hükümlerine

uygun bir kur mevcut değilse, bu akit tarafın kendi para-sının Amerikan dolarına veya serbest

olarak tahvil edilebilen diğer bir para-ya veya altına olan değerine göre tesbit ettiği kur esas

alınır. Böyle bir kur da tesbit edilmemiş ise, her iki akit taraf, hak ve nesafet kaidelerine

uygun bir kurun uygulanmasına müsaade ederler.

Madde 42

(1) Para yardımına hak kazanmış olan bir kimsenin yabancı memlekette ikameti sırasında, bu

yardımı almaya yetkili olduğunu bildirdiği, kendi ülkesinde oturan bir kimseye verilmesi

mecburiyetine mütedair akit taraflardan birinin uyguladığı mevzuat ve nizamlar, sigortalı

diğer akit taraf ülkesinde ikamet ediyorsa, bu sözleşmenin tatbikinde uygulanmaz.

(2) Her iki akit taraf, bu sözleşmeye göre, bir akit taraf ülkesinden diğer akit taraf ülkesine

yapılacak olan her türlü ödemelerin kolaylıkla transfer edi-lebilmesi için gerekli mevzuat

değişikliğini yapmakla ve transfer müsaadelerinin hiçbir tahdide tabi tutulmaksızın ve süratle

verilmesi hususunda yetkili makamlara talimat vermekle yükümlüdürler.

(3) Akit taraflar arasında yapılan transferlere tahdit konduğu takdirde, akit taraflar, bu

sözleşmeye göre bir akit taraf ülkesinden diğer akit taraf ülkesine yapılacak transferlerin

hiçbir tahdide tabi tutulmaksızın yapıla-bilmesini derhal sağlarlar.

Madde 43

(1) Akit tarafların Sosyal Sigorta Mercileri, bu mercilerin dernekleri, res-mi makamları ve

mahkemeleri, 2’nci maddenin 1’nci fıkrasında belirtilen mevzuatın ve bu sözleşmenin

uygulanmasında, sanki kendi mevzuatlarını uyguluyorlarmış gibi, birbirlerine karşılıklı

yardımda bulunurlar. Nakdi yardımlar dışındaki yardımlar ücretsizdir.

(2) 1’nci fıkranın 1’nci cümlesi hekim muayeneleri için de geçerlidir. Tıbbi muayene

masrafları, seyahat masrafları, mahrum kalınan kazanç, müşahade amacı ile yapılan

yerleştirme masrafları ile diğer nakdi yardımlar, posta masrafları dışında, talep sahibi merci

tarafından tazmin edilir. Hekim muayenesinin, her iki akit taraf yetkili Sosyal Sigorta

Merciilerinin yararına olarak yapılması halinde, masraflar tazmin edilmez.

Madde 44

(1) Akit taraflardan birinin resmi makamına, mahkemesine veya Sosyal Sigorta Merciine

ibrazı gereken belgeler veya diğer evrak vergi ve resimden kısmen veya tamamen muaf ise,

bu muafiyet, bu sözleşmenin uygulanmasında, diğer akit tarafın resmi makamına,

mahkemesine veya Sosyal Sigorta Merciine ibraz edilecek belge ve diğer evraka da teşmil

edilir.

(2) Bu sözleşmenin uygulanmasında akit taraflardan birinin resmi ma-kamına, mahkemesine

veya Sosyal Sigorta Merciine verilecek olan tanzim eden makamın mühürünü veya damgasını

taşıyan belgelerin, diğer akit ta-rafın resmi makamlarında, mahkemelerinde ve Sosyal Sigorta

Merciilerinde muameleye konulması için ayrıca tasdiki istenmez.

Madde 45

(1) Akit tarafların resmi makamları, mahkemeleri veya Sosyal Sigorta Merciine, bu

sözleşmenin uygulanmasında, birbirleriyle ve ilgili kimseler ve temsilcileri ile kendi resmi

dilleriyle doğrudan doğruya muhabere edebilirler. Gereken hallerde mütercimden

yararlanılmasına mütedair mevzuat hükümleri saklıdır.

(2) Akit taraflardan, birinin resmi makamları, mahkemeleri ve Sosyal Sigorta Merciileri

verilen dilekçeleri veya sair belgeleri, münhasıran diğer akit tarafın resmi dilinde yazılmış

olması yüzünden, reddedemezler.

Madde 46

(1) Akit taraflardan birinin mevzuatına göre yapılacak bir yardıma ilişkin dilekçenin, diğer

akit taraftaki aynı mahiyetteki bir yardıma ilişkin dilekçeyi almaya yetkisi olan bir merciye

verilmiş olması halinde, dilekçe yetkili Sosyal Sigorta Merciine verilmiş kabul edilir. Aynı

husus diğer konulara ilişkin dilekçeler ile beyannameler ve itirazlar için de geçerlidir.

(2) Akit taraflardan birinin mevzuatına göre yapılacak yardımlara ilişkin bir dilekçe, diğer akit

taraf mevzuatına göre olan aynı mahiyetteki yardımlara ilişkin bir dilekçe olarak da geçerlidir.

Bu husus, dilekçe sahibinin diğer akit taraf mevzuatına göre kazanılan hakların tesbiti

hususunun, bu akit taraf mevzuatına göre, yardım koşullarının yerine gelmesi bakımından

geçerli olan zamanı belirleyebildiği hallerde, erteleneceğini açık olarak talep etmiş olması

halinde, geçerli değildir.

Madde 47

Akit taraflardan birinin Sosyal Sigorta Merciinin kararları, diğer akit taraf ülkesinde oturan bir

kimseye doğrudan doğruya iadeli taahhütlü mektupla bildirilir.

Madde 47 a

Bir akit tarafın muvazzaf konsoloslukları, kendi yurttaşlarının haklarının korunması ve

teminat altına alınması bakımından, diğer akit taraf ülkesinde, ayrıca bir yetki belgesi ibrazına

lüzum kalmaksızın gerekli işlemlere tevessül etmeye yetkilidirler. Özellikle kendi

yurttaşlarının menfaatleri yönünden 43’ncü madde de sözkonusu merciilere müracaat

edebilirler, bilgi verebilirler ve hukuki yardımda bulunabilirler.

Madde 48

(1) Yetkili makamlar, bu sözleşmenin uygulanması için alınan tedbirlerle bu sözleşmenin

uygulanması ile ilgili olarak kendi mevzuatlarında yapılan değişiklik ve ek olarak çıkarılan

mevzuat hakkında karşılıklı olarak birbirlerine bilgi verirler. Yetkili makamlar, bu

sözleşmenin uygulanması ile ilgili hususları doğrudan doğruya aralarında yapacakları bir

anlaşma ile tesbit ederler.

(2) Bu sözleşmenin uygulanmasını kolaylaştırmak üzere irtibat büroları teşkil edilir.

İrtibat Büroları şunlardır:

Federal Almanya Cumhuriyeti’nde:

Hastalık sigortası için,

der Bundesverband der Ortskrankenkassen, Bad Godesberg,

İşkazaları Sigortası için,

der Hauptverband der Gewerblichen Berufsgenossenschaften

e.v., Bonn

İşçilerin Rant Sigortası için,

die Landesversicherungsanstalt Oberfranken und Mittelfranken, Bayreuth,

Müstahdemlerin Rant Sigortası için,

die Bundesversicherungsanstalt für Angestellte, Berlin;

Madencilerin Emeklilik Sigortası için,

die Bundesknappschaft, Bochum;

Saar Bölğesindeki izabe ocaklarında çalışan işçiler için Munzam Sigorta,

Die Landesversicherungsanstalt für das Saarland,

Saarbrücken;

Çocuk Zammı için,

Die Hauptstelle der Bundesanstalt für Arbeit (Kindergeldkasse), Nürnberg;

Türkiye’de:

Bütün sigorta için;

Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü

Emekli Sandığı ile ilgili emeklilik işleri için:

T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, Ankara

Esnaf ve sanatkârlar ve diğer bağımsız çalışanlarla tarımda kendi nam ve hesabına

çalışanların işlemleri için,

Bağ-Kur Genel Müdürlüğü-Ankara

(3) Alman mevzuatında belirtilmemiş olması halinde, işçilerin rant sigortası içerisinde, bu

sigorta için kurulmuş bulunan İrtibat Bürosu, tıbbi mes-leği teşvik edici ve rehabilitasyon ile

ilgili ek önlemler dışında olmak üzere, yardımların tespiti hususunda yetkilidir. Ancak bunun

için,

a) Sigortalılık sürelerinin Türk ve Alman mevzuatına göre, geçmiş veya nazara alınabilir

olmaları, veya

b) Hak sahibi mutad olarak Türkiye topraklarında ikamet ediyor olması, veya

c) Hak sahibinin, Türk uyruğuna sahip olarak, mutaden âkit taraf ülkelerinin dışında ikamet

ediyor olması,

gereklidir.

Özel kurumların yetkisi aynen bırakılmıştır.

Madde 49

(1) Akit taraflardan birinin avans ödeyen bir Sosyal Sigorta Merciinin isteği üzerine bu Sosyal

Sigorta Mercii hesabına, diğer akit tarafın yetkili Sosyal Sigorta Mercii kendi mevzuatına

göre hak kazanılmış olup yapılmakta bulunan veya sonradan yapılacak olan yardımlardan bu

avans tutarını mahsup eder.

(2) Akit taraflardan birinin mevzuatına göre, hastalık halinde, yetkili Hastalık Sigortası Mercii

tarafından yapılması gereken para yardımı dolayısı ile gelir veya aylığın tamamen veya

kısmen yetkili Hastalık Sigortası Merciine devri gerektiği takdirde, bu devir yükümlülüğü,

diğer akit taraf mevzuatına göre ödenen gelir veya aylıklar için de uygulanır.

(3) Akit taraflardan birinin mevzuatına göre para yardımına hak kazanan bir kimse veya

bunun geçindirmekle yükümlü olduğu kimseleri, yardıma hak kazandıkları süre için, diğer

akit taraf sosyal yardım müessesinden yardım görmüşlerse, bu para yardımları, ödemeyi

yapan Sosyal Yardım Müessesesinin isteği üzerine ve onun hesabına bu Sosyal Yardım

Müessesesinin merkezi, para yardım yapacak olan akit taraf ülkesinde imiş gibi, tevkif edilir.

Madde 50

(1) Akit taraflardan birinin mevzuatına göre, diğer akit taraf ülkesinde olan bir sigorta vakası

dolayısı ile yardıma hak kazanan bir kimse diğer akit taraf nizamlarına göre üçüncü bir

şahıstan zararın tazminini istemek hakkına sahip ise, bu hak, ilgili mevzuat dairesinde,

yardımı yapacak olan akit tarafın Sosyal Sigorta Merciine intikal eder.

(2) Akit taraflardan birinin Sosyal Sigorta Mercii üçüncü bir şahıstan doğrudan doğruya bir

tazminat istemek hakkına sahip ise, diğer akit taraf bu hakkı tanır.

(3) Aynı sigorta vakası dolayısı ile akit taraflardan her ikisinin Sosyal Sigorta Merciileri de

tazminat isteme hakkına sahip iseler, bunlar müteselsil alacaklı sayılırlar. Bu Sosyal Sigorta

Merciileri alınacak tazminatı yapacakları yardımlarla orantılı olarak paylaşırlar.

Madde 51

Akit taraflardan birinin mevzuatına göre diğer akit taraf ülkesinde ikamet eden bir kimsenin

borçlandığı sosyal sigorta primleri, borçlunun ikamet ettiği ülkede yürürlükte bulunan

mevzuata göre borçlanılmış primler gibi tahsil edilir.

Madde 52

Bu madde 2.11.1984 tarihinde imzalanan, 1.4.1987 tarihinde yürürlüğe giren II. Ek Sözleşme

ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 53

Bu sözleşme, yürürlük tarihinden önce geçen sigortalılık süreleri ile vukua gelmiş bulunan

sigorta vakaları için de uygulanır. Bu husus, sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki

sürelere ait yardımlar ile toptan ödeme ve prim iadesi suretiyle karşılanan yardımlar için

yeniden bir hak doğurmaz.

Madde 54

(1) Bu sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten önce vukua gelmiş bulunan sigorta vakaları için

ödenecek gelir veya aylıklar, yapılacak müracaat üzerine, bu tarihten başlanarak ödenir veya

yeniden tesbit olunur. Bu gelir veya aylıkların mevzuata göre re’ sen tesbiti gerekiyorsa, gelir

veya aylık tesbiti için müracaata mahal yoktur.

(2) Gelir veya aylığın (1) inci fıkra gereğince yeniden tesbitinde ilgilinin gelir veya aylığa hak

kazanmadığı anlaşıldığı veya bu sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki süreye ait

olmak üzere son defa tesbit edilen gelir veya aylıktan daha az gelir veya aylığa hak kazandığı

tesbit edildiği takdirde, daha fazla olanı tahsis olunur.

(3) (1)’inci fıkra gereğince yapılacak müracaat bu sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten

itibaren iki yıl içinde yapımış ise, gelir veya aylık veyahut yükseltilen gelir veya aylık hakkı

bu sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten başlar.

Madde 55

(1) Akit taraf arasında bu sözleşmenin tefsir veya uygulamasıyla ilgili olarak çıkacak

anlaşmazlıkları akit tarafların yetkili makamları müzakere yolu ile halletmeye çalışırlar.

(2) Anlaşmazlık bu şekilde halledilemediği takdirde, akit taraflardan birinin isteği üzerine

anlaşmazlığın halli bir hakem heyetine verilir.

(3) Hakem heyeti, her vaka için ayrı olmak üzere, akit taraflardan herbirinin göstereceği bir

üye ile akit taraflar hükümetlerinin birlikte kararlaştıracakları üçüncü bir devletin vatandaşı

bir başkandan teşekkül eder. Akit taraflardan birinin hakem heyetine müracaat edeceğini diğer

akit tarafa bildirdiği tarihten itibaren üyelerin iki ay içinde, başkanın da üç ay içinde tayi-ni

gerekir.

(4) (3)’üncü fıkra ile tesbit edilen müddetlere riayet edilmediği veya başkaca bir anlaşmaya da

varılamadığı takdirde, akit taraflardan her biri, gerekli tayinlerin yapılması için, Avrupa İnsan

Hakları Mahkemesi Başkanı’na müracaatta bulunabilir. Başkanın akit taraflardan birinin

vatandaşı olması veya bu vazifeyi başka sebeplerle yerine getirememesi halinde, tayinler

başkan yardımcısı tarafından yapılır. Başkan yardımcısının da akit taraflardan birinin

vatandaşı olması veya onun da bu vazifeyi yerine getirememesi halinde, mahkemenin akit

taraflar vatandaşı olmayan en kıdemli bir mensubu bu tayini yapar.

(5) Hakem heyeti çoğunlukla karar verir. Bu karar tarafları bağlar. Akit taraflardan her biri

kendi seçtiği üye ile hakem heyetinin bu vak’ anın görüşüldüğü sırada bulunduracağı

temsilcilerinin masraflarını ödemekle yükümlüdür. Başkanın masrafları ile diğer masraflar

akit taraflarca yarı yarıya ödenir. Hakem heyeti masrafların karşılanması için bunlar dışında

başka bir çözüm yolu kararlaştırılabilir. Hakem heyeti uygulayacağı usulleri kendisi tayin

eder.

Madde 56

Bu sözleşmeye bağlı nihai protokol bu sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır.

Madde 57

Federal Almanya Cumhuriyeti Hükümeti Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine sözleşmenin

yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde aksine bir beyanda bulunmadığı takdirde, bu

sözleşme Berlin Landı içinde muteber olur.

Madde 58

(1) Bu sözleşme yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl için muteberdir. Her defasında bir

yıllık müddetin sona ermesinden üç ay evvel sözleşmenin yürürlükten kaldırılacağına dair

yazılı ihbarda bulunulmadığı takdirde, müteakip senelerde de yürürlükte kalır.

(2) Bu sözleşmenin yürürlükten kalkması halinde, akit taraflar mevzuatına göre yabancı

memlekette ikamet etmiş olması dolayısı ile yardım alma hakkının kaldırılması, yardımın

kesilmesi veya durdurulması hususlarındaki sınırlayıcı hükümler nazara alınmaksızın

sözleşmenin yürürlükten kaldırıldığı tarihe kadar kazanılan haklar hakkında bu sözleşme

hükümleri uygulanır.

Madde 59

(2.11.1984 tarihli II. Ek Sözleşmeye göre)

(1) Bu Ek Anlaşma onaylanacaktır; onay belgeleri mümkün olan en kısa zamanda, Bonn’da

teati edilecektir.

(2) Bu Ek Anlaşma, onay belgelerinin teati edildiği ayı takibeden ikinci ayın birinci günü

yürürlüğe girer.

NİHAİ PROTOKOL

(2.11.1984 Tarihli Sözleşmenin Nihai Protokolü)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE

FEDERAL ALMANYA CUMHURİYETİ ARASINDA

SOSYAL GÜVENLİK KONUSUNDA YAPILAN SÖZLEŞMEYE AİT NİHAİ

PROTOKOL

 

1. Sözleşmenin 1. maddesine ilişkin olarak:

3 numara anlamındaki yetkili Türk Makamlarının kanuni yetkililerine da-yanarak çıkardıkları

genelgeler de 2 numara anlamındaki düzenlemeler gibi geçerlidir.

2. Sözleşmenin 2’nci maddesine ilişkin olarak:

a. Sözleşmenin V’nci bölümü, Almanya Federal Cumhuriyetindeki maden işçilerinin munzam

sigortası ile tarım işçilerine yapılan yaşlılık yardımı hakkında uygulanmaz.

b. Akit taraflardan birinin mevzuatına göre, sözleşmenin uygulanmasına ilişkin koşullardan

ayrı olarak, başka bir anlaşmanın veya devletlerüstü düzenlemeye ilişkin koşulların da yerine

getirilmiş olması halinde, bu tarafın Sosyal Sigorta Mercii, bu sözleşmenin uygulanmasında,

diğer anlaşmayı veya devletlerüstü düzenlemeyi nazara almaz.

c. Sözleşmenin 2 nci maddesinin 2 nci fıkrası ile b bendi hükmü, Almanya Federal

Cumhuriyeti için devletlerarası anlaşmalardan veya devletlerüstü hukuktan doğan veya

bunların uygulanmasına yarayan sosyal güvenlik mevzuatında, sigorta yükümlülüğü

konusundaki düzenlemeleri içermekte olması halinde, uygulanmaz.

3. Sözleşmenin 3 ncü maddesine ilişkin olarak;

d bendi anlamındaki devletlerüstü hukuk halen, Türkiye Cumhuriyeti için bahis konusu

değildir.

4. Sözleşmenin 3 ve 4’ncü maddelerine ilişkin olarak:

c bendi hükümleri, Türkiye bakımından, orada bildirilen mutabakatın kendisi için bağlayıcı

olması halinde geçerlidir.

5. Sözleşmenin 4 ve 4 a maddelerine ilişkin olarak:

a) 4 ncü madde, Alman Sosyal Sigorta Mercilerinin kendi takdirlerine göre ödeyebildikleri

aylık veya gelirler bakımından geçerli değildir.

b) Devletlerarası Anlaşmalardaki sigorta yükümlülüğü düzenlemeleri aynen bırakılmıştır.

c) Akit taraflardan birinin, sigortalıların ve işverenlerin, Sosyal Sigorta Mercileri ile

derneklerin muhtar idare organlarındaki ve keza sosyal güvenliğin hükmü ve yetkisindeki

katkısını sağlayan mevzuatı aynen bırakılmıştır.

d) 4’ncü maddeye göre, Alman vatandaşlarına muadil sayılan kimseler, Almanya Federal

Cumhuriyeti ülkesi dışında ikamet ettikleri sürece, Alman rant sigortasında isteğe bağlı olarak

sigortaya devam hakkına sahip değildirler. Kendileri için nihai protokolün 16. numarası

hükümleri geçerli bulunan, muadil kimselerin yararına olan geçici hükümler veya mevzuat

aynen bırakılmıştır.

e) Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, Alman mevzuatına göre nazara alınan aylık veya

gelirler Almanya Federal Cumhuriyeti ülkesi dışında ika-met eden Türk vatandaşlarına ödenir

ve transfer edilir. Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, Türk mevzuatına göre nazara alınan

aylık veya gelirler, Türkiye Cumhuriyeti ülkesi dışında ikamet eden Alman vatandaşlarına

ödenir ve Almanya Federal Cumhuriyetine transfer edilir.

6. Sözleşmenin 4a maddesi ile ilgili olarak:

a) Aşağıda belirlenen ve

– Vukuu sırasında, kazanılan Federal hukuka göre sigortalı bulunmadığı, kazalar (meslek

hastalıkları) nedeni ile,

– Federal hukuka göre geçmemiş bulunan sigortalılık sürelerine istinaden yapılacak

yardımlara ilişkin Alman mevzuatı aynen bırakılmıştır.

b) Rant Sigortası Sosyal Sigorta Merciileri tarafından yapılan, tıbbi ve mesleği teşvik edici ve

rehabilitasyon ile ilgili ek önlemlere ilişkin Alman Mevzuatı aynen bırakılmıştır.

7. Sözleşmenin 6 ilâ 9’ncu maddelerine ilişkin olarak:

Sözleşmenin 6 ilâ 9 ncu maddelerine göre, bir işçi,

Ülkesinde çalıştığı akit tarafın mevzuatına tabi değil ise, kendisi ve işvereni hakkında, bu akit

tarafın sosyal sigorta primleri müteferrik yardımlar ve iş teşviki ve işsizlik sigortası

yönetmeliklerine göre yapılan yardımlara iliş-kin mevzuatı da uygulanmaz.

8. Sözleşmenin 8’nci maddesine ilişkin olarak:

a) 2’nci fıkrada tesbit edilen süre, sözleşmenin yürürlüğe girdiği gün çalışmakta olan kimseler

için, aynı günden itibaren başlar.

9. Sözleşmenin 10’ncu maddesine ilişkin olarak:

Alman mevzuatına göre, Alman rant sigortasından bağlanan aylık veya gelirin, kaza

sigortasından yapılan yardımın miktarına etkisi olması halinde, aynı etki Türk mevzuatına

göre bağlanan aynı mahiyetteki aylık veya gelir için de sözkonusudur.

10. Sözleşmenin 11’nci maddesine ilişkin olarak:

a) 11 nci madde, Alman mevzuatına göre bir Sosyal Sigorta Merciinin takdirine göre yapılan

yardımlar içinde aynen geçerlidir.

b) 1. Hastalık sigortası hakkındaki Alman mevzuatına göre, sigortalılık yükümlülüğünün, işe

ilk girişe göre muhafaza edilecek olması halinde, Almanya Federal Cumhuriyeti ülkesinde

veya dışındaki işe ilk giriş aynı şekilde nazara alınır.

2. Hastalık sigortasına ilişkin Alman mevzuatına göre, sigortalılık yükümlülüğünü, Alman

hastalık sigortasında sigortalı olan bir kimse ile vaki evliliğe göre muhafaza edilecek olması

halinde,

Türk hastalık sigortasındaki bir sigortalı ile olan evlilik eşdeğer kabul edilir.

11. Sözleşmenin 14’ncü maddesine ilişkin olarak:

a) 3’ncü fıkranın 1’nci cümlesine göre, hastalık sigortası hakkındaki Türk mevzuatının

uygulanmasında, aylık veya gelir sahiplerinin hastalık sigortası için öngörülen sigorta prim

yardımı yapılmaz.

b) Alman rant sigortasından bir aylık veya gelir almakta olan bir kimse Türkiye’de ikamet

ettiği takdirde, bu kimsenin, aylık veya gelir sahiplerinin Alman hastalık sigortasındaki

sigortalılık yükümlülüğüne istinaden ödemek mecburiyetinde olduğu sigorta primleri, rant

sigortası yetkili Alman Sosyal Sigorta Mercii tarafından, hastalık sigortası yetkili Alman

Sigorta Merciinin nam ve hesabına olmak üzere, hak sahibinin aylık veya gelirinden kesilir.

c) Akit taraflardan birinin, aylık veya gelir bağlanması için dilekçe ile başvuruda bulunan bir

kimsenin, bu başvurusu nedeni ile doğan sigortalılık yükümlülüğüne istinaden ve aylık veya

gelirin kabulüne kadar, primleri bizzat ödemek mecburiyetinde olduğu hakkındaki mevzuatı,

1’nci fıkrada belirtilen kimseler hakkında uygulanmaz. Aylık veya gelir bağlanması

hakkındaki dilekçe ile aylık veya gelir kararının tebliği arasındaki süre içerisinde sadece

sağlık yardımları yapılır. Cenaze parası ile analık parası, aylık veya gelir bağlanması

hakkındaki dilekçenin kabul edilmesinden sonra ödenir. Aylık veya gelir bağlanması

hakkındaki dilekçenin reddedilmesi halinde, sağlık yardımı masrafları yetkili Sosyal Sigorta

Mercii tarafından tazmin edilmez.

12. Sözleşmenin 15’nci maddesi ile ilgili olarak:

15’nci madde anlamındaki sağlık yardımlarına, Alman mevzuatında öngörülen doğum götürü

meblağı ile Türk mevzuatında öngörülen emzirme parası dahildir. Türk emzirme parası ile

ilgili olarak 1 Ocak 1979 tarihinden önceki süre için başka şekilde hareket edilmiş olması

halinde, yapılan işlemlerle yetinilir.

13. Sözleşmenin 27’nci maddesi ile ilgili olarak:

1’nci cümle, Rant Sigortası Alman Sosyal Sigorta Merciilerinin kendi takdirlerine göre

yapabilecekleri yardımlar için geçerli değildir.

14. Sözleşmenin 27’nci ve 28’nci maddeleri ile ilgili olarak:

Sözleşmede başka bir hüküm yoksa, Alman mevzuatının uygulanmasında emekli aylığının

hesaplanması ile ilgili olarak, özellikle asgari sayıdaki sigortalılık sürelerinin daha yüksek

değerlendirilmelerine veya belirli süreler için aynı yardım sözkonusu olmuş sigortalı

çalışmaları için ödenmiş prim sürelerinin değerlendirilmelerine ilişkin olarak, Türkiye’de

geçen sigortalılık veya çalışma süreleri dikkate alınmaz.

Mevcut emekli aylığının yeniden tespitinin belirli sayıda prim ödeme süresinin veya prim

ödeme süresinden sayılan sürelerin geçmesine bağlı olduğu hallerde de aynı uygulama yapılır.

15. Sözleşmenin 28’nci maddesi ile ilgili olarak:

1’nci fıkra anlamındaki maden işletmeleri, maden veya benzeri maddelerin madenciler

tarafından taş ve toprağın daha ziyade yer altından çıka-rıldığı işletmelerdir.

16. Sözleşmenin uygulanmasında, politik durumları veya ırk, inanç veya dünya görüşleri

nedeni ile mağdur durumda kalmış bulunan kimseler için daha uygun uygulamaları içeren

Alman mevzuatı aynen bırakılmıştır.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ

ARASINDAKİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİNİN UYGULAMASINA AİT

TATBİKAT ANLAŞMASI

(İDARİ ANLAŞMA)

İmza Tarihi : 2.11.1984

Yayımlandığı Resmi Gazete

Tarih ve No’su: 14.1.1985-18635

Yürürlük Tarihi : 1.4.1987

TÜRK-ALMAN

Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin Uygulanmasına Ait Tatbikat Anlaşması

(İdari Anlaşma)

ANLAŞMA

Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti arasındaki 30 Nisan 1964 tarihli

Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin Uygulanması:

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti

ile

Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümeti

Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti arasındaki 30 Nisan 1964 tarihli

Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 48’nci maddesinin 1’nci fıkrası hükmüne istinaden, aşağıdaki

hususlarda anlaşmaya varmışlardır:

BÖLÜM I

GENEL HÜKÜMLER

Madde 1

Takip eden madde hükümlerinde, sözleşmede bildirilen tabirler, sözleşmede saptanan

anlamları ile kullanılmaktadır.

Madde 2

Sözleşmenin 48’nci maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca kurulan irtibat büroları, kendi yetkileri

çerçevesi dahilinde, ilgili kimselerin sözleşmeye göre olan hak ve vecibeleri hakkında genel

açıklamada bulunma yetkisine sahiptirler.

Madde 3

Sözleşmenin 48’nci maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca kurulan irtibat büroları ile sözleşmenin

48’nci maddesinin 3’ncü fıkrasının 2’nci cümlesine göre yetkili olan Sosyal Sigorta

Merciileri, sözleşmenin 48’nci maddesinin 1 nci fıkrası ve 15 a maddesinin 1’nci fıkrası

hükümleri haleldar olmaksızın ve yetkili makamların iştiraki suretiyle, kendi yetki

alanlarında, sözleşmenin uygulanması için gerekli ve yararlı olan idari önlemleri

kararlaştırırlar.

Madde 4

(1) Uygulanacak mevzuatta belirlenmiş olan hallerde, sözleşmenin 43 ncü maddesinin 1’nci

fıkrasında bildirilen mercilerin, kendi yetkileri dahilinde, birbirlerine ve ilgili kimselere,

sözleşmenin 2’nci maddesinin 1’nci fıkrasında bildirilen mevzuat ile ilgililerin, sözleşmeden

ve bu anlaşmadan doğan hak ve vecibelerinin güvence altında tutulması için lüzumlu olan

gerçekleri bildirmeleri ve kanıtlayıcı belgeleri vermeleri gereklidir.

(2) Eğer bir kimse, sözleşmenin 2’nci maddesinin 1’nci fıkrasında bildirilen mevzuata,

sözleşme hükümlerine veya bu anlaşmaya göre, belirli gerçekleri Sosyal Sigorta Merciine

veya başka bir merciiye bildirmekle yükümlü ise, bu yükümlülük, diğer akit taraf ülkesinde

veya bu taraf mevzuatına göre mevcut bulunan aynı mealdeki gerçekler için de söz

konusudur. Bu husus, bir kimsenin, belirli belgeleri emre amade tutmasını gerektiren haller

için de geçerlidir.

Madde 5

(1) Sözleşmenin 6 ve 9’ncu maddesi hallerinde, mevzuatı uygulanacak olan akit taraftaki

yetkili Sosyal Sigorta Mercii, ilgili kimsenin dilekçe ile başvurusu üzerine, bu kimsenin bu

taraf mevzuatına tabi olduğunu belirten bir belge verir.

(2) Federal Almanya Cumhuriyetinde, hastalık sigortası Sosyal Sigorta Mercii bütün sigorta

dalları için böyle bir belge düzenler. Eğer bir kimse sadece kaza sigortasında sigortalı ise,

belge kaza sigortasının yetkili Sosyal Sigorta Mercii tarafından düzenlenir.

(3) Bu belge, Türkiye’de;

İlgili kimse, son defa sözleşmenin 2’nci maddesinde Türkiye bakımından sayılan

mevzuatlardan hangisine tabi ise, o mevzuatı uygulamakla yükümlü olup, sözleşmenin 48’nci

maddesinin 2’nci fıkrasında belirtilen irtibat mercii tarafından düzenlenir.

Madde 6

Para yardımları, diğer akit taraf ülkesindeki haksahibine ya doğrudan doğruya veya bu tarafın

veya bu tarafın irtibat bürolarının aracılığı ile ödenir. Sözleşmenin 16 ncı maddesi, 23 ncü

maddenin 7 nci fıkrası ve 33a maddesi aynen geçerlidir.

Madde 7

Sözleşmenin 46’ncı maddesinin 1’nci fıkra hükmünün uygulanmasında, bir akit tarafın

merciine verilen dilekçe, açıklama ve itiraznameler, bu mercii tarafından, vakit

geçirilmeksizin, diğer akit tarafın yetkili merciine iletilir.

BÖLÜM II

 

ÖZEL HÜKÜMLER

 

KISIM I

 

HASTALIK VE ANALIK SİGORTASI

 

Madde 8

(1) Yetkili Sosyal Sigorta Merciinin merkezinin bulunmadığı akit taraf ülkesindeki ikamet

halinde, para yardımlarından yararlanabilmesi için, ilgili kimse, işgöremezliğinin başlamasını

takip eden üç gün içerisinde, ikamet mahallindeki Sosyal Sigorta Merciine, işgöremezliğini

kanıtlayan bir doktor raporu ibraz eder, ikamet mahallindeki Sosyal Sigorta Mercii, aynen

kendi sigortalıları için yaptığı biçimde, işgöremezliği tetkik ve keyfiyeti, üç gün içerisinde,

teyiden yetkili Sosyal Sigorta Merciine bildirir.

(2) Hastalık durumunun tahmini süreyi aşması halinde 1’nci fıkra hükümleri geçerlidir.

Madde 9

Sözleşmenin 15’nci maddesinin uygulanması bakımından, yetkili Sosyal Sigorta Mercii, istek

üzerine, bir yardım talep belgesi düzenler.

Madde 10

(1) Türk Sosyal Sigorta Merciileri tarafından, Almanya’daki Sosyal Sigorta Merciilerindeki

sigortalıların kanunen Türkiye’de ikamet eden aile fert-lerine ve sözleşmenin 14’ncü

maddesinin 1’nci fıkrasının 1’nci cümlesinde belirtilen ve Alman Sosyal Sigorta

Merciilerinde sigortalı bulunan kimselere ve bunların aile fertlerine yapılan masraflar 1 Ocak

1971 tarihinden itibaren götürü meblağlar üzerinden tazmin edilecektir. Nihai Protokolün 11

numarasının c bendi aynen kalmıştır.

(2) Sözleşmenin 48’nci maddesinin 2’nci fıkrasına göre hastalık sigortası için kurulan irtibat

büroları, götürü hesaplaşmaya ilişkin ayrıntıları ve götürü meblağların miktarını

kararlaştırırlar.

(3) Bu anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önceki sürelerde, sözleşmenin 15 a maddesinin

2’nci fıkrasına aykırı olarak hareket edilmiş olması halinde yapılan işlemlerle yetinilir.

Madde 11

Doğum götürü meblağının ödenmesinde, Alman Mevzuatına göre gerekli olan hekim

muayeneleri ile Türk mevzuatına göre olan aynı mahiyetteki muayeneler eşdeğerdedir.

KISIM 2

 

KAZA SİGORTASI

 

Madde 12

(1) İşkazasının (meslek hastalığının) bildirilmesinde, sigortalılığın mevcut olduğu akit taraf

mevzuatı geçerlidir.

(2) İşkazası veya meslek hastalığı yetkili Sosyal Sigorta Merciine bildirilir. Yetkili Sosyal

Sigorta Mercii, durumu vakit geçirmeksizin, ikamet mahallindeki sosyal sigorta merciine

bildirir. İşkazası veya meslek hastalığı, ikamet mahallindeki Sosyal Sigorta Merciine de

bildirilebilir. Bu takdirde bu merci, bildiriyi, vakit geçirmeksizin yetkili Sosyal Sigorta

Merciine gönderir.

KISIM 3

 

MALÜLLÜK, YAŞLILIK VE ÖLÜM SİGORTALARI

 

Madde 13

Sözleşmenin 48’nci maddesinin 2 ve 3’ncü fıkralarında belirtilen Sosyal Sigorta Merciileri,

her yıl 31 Aralık tarihine kadar, diğer akit taraf ülkesine yapılan ödemelere ait aylık veya

gelirlerinin sayısını ve meblağların toplamını ve toptan ödemeleri içeren istatistikler

düzenlerler. Bu istatistikler teati edilir.

BÖLÜM III

 

ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

 

Madde 14

Kişilere ait donelerin veya işletme veya müessese sırları Sözleşmeye veya bu anlaşmaya

istinaden bir akit taraftan diğerine iletilmesini gerektiren hallerde, gerek iletilmesi gerekse

kullanılması bakımından, kişilere ait donelerin ve keza işletme ve müessese sırlarının

korunması hakkındaki iç mevzuat hükümleri geçerlidir.

BÖLÜM IV

 

NİHAİ HÜKÜMLER

 

Madde 15

İşbu Anlaşma, Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümetinin, Türkiye Cumhuriyeti

Hükümetine karşı, Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonraki üç ay içerisinde aksine

beyanda bulunmaması halinde, Berlin Land’ı için de geçerlidir.

Madde 16

İşbu Anlaşma, her iki Hükümetin, dahili mevzuatına göre yürürlük için gerekli olan şartların

mevcut olduğunu derhal birbirlerine bildirmelerini takiben yürürlüğe girer, Anlaşma,

Sözleşmenin yürürlülük tarihinden itibaren uygulanır.

Bu anlaşma, 2 Kasım 1984 tarihinde Ankara’da Almanca ve Türkçe olmak üzere her iki

metinde aynı derecede bağlayıcı olarak, iki orjinal nüsha halinde düzenlenmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Almanya Federal Cumhuriyeti

Hükümeti Adına Hükümeti Adına

Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında Sosyal Güvenlik Hakkında

Sözleşme ilk kez 30.4.1964 tarihinde imzalanmış ve 1.11.1965 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Anılan Sözleşme daha sonra günün gelişen koşulları ile uyum sağlamak için,

Aşağıda gösterildiği üzere çeşitli tarihlerde tadil edilmiştir.

Sözleşme Adı İmza Tarihi Yay. Resmi Gazete Yürürlük tarihi ve sayısı tarihi

Türkiye – F. Almanya 30.4.1964 8.10.1965 / 12121 1.11.1965

– Sosyal Güvenlik Sözleşmesi

Türkiye-F. Almanya 28.5.1969 4.6.1972 / 14205 1.8.1972

30.4.64 tarihli Sos. Güv.

Söz.nin tadili hakkında

– I. Ek Sözleşme

Türkiye-F.Almanya 25.10.1974 1.8.1975 / 15313 1.1.1975

30.4.64 tarihli Sos.

Güv.Söz.ni

değiştiren Ara Sözleşme

Türkiye-F.Almanya 2.11.1984 12.5.1986 / 19105 1.4.1987

30.4.64 tarihli Sos.

Güv.Söz.ni tadili hakkında

— II. Ek Sözleşme

Türkiye-F.Almanya 2.11.1984 14.1.1985 / 18635 1.11.1965

İdari Anlaşma tarihinden

geçerli olmak üzere 1.4.1987 tarihinde yür girdi.__

  • “İşverenler ve İşletmeler İçin İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Danışmanlık Hizmetleri Rehberi”miz ilknursezgintemel@gmail.com adresinden talepte bulunan İşletmelere internet ortamında gönderilmektedir.
DİKKAT:
Randevu neticesinde avukatlarla yapılan görüşmeler danışmanlık ücretine tabidir.
İletişim bilgileri için tıklayınız
Danışmanlık hizmeti ve ücreti için tıklayınız